การท่องเที่ยวเชิงนิเวศ

การท่องเที่ยวเชิงนิเวศบนผืนป่าต้นน้ำพะโต๊ะ
หมายถึง การดั้งด้นค้นหาความจรุงใจบนความเอื้ออาทรต่อสรรพสิ่ง ตลอดระยะเวลา 1 ทศวรรษ ของนายพงศา ชูแนม และทีมงาน ได้ส่งเสริม และจัดตั้งกลุ่มการท่องเที่ยวร่วมกับชาวบ้านในพื้นที่ป่าต้นน้ำ จากยอดเขาสู่สายน้ำ รูปแบบการจัดการมีหลากหลายกิจกรรมตามสภาพของพื้นที่และตามแต่ตัวนักท่องเที่ยวที่มีความพร้อมตามสภาพร่างกาย ปี 2546 ได้จัดตั้งชมรมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศป่าต้นน้ำพะโต๊ะเพื่อจัดระบบรูปแบบพัฒนาการท่องเที่ยวในเขตพื้นที่ต้นน้ำให้ผสมผสานกลมกลืนระหว่างธรรมชาติกับสังคมชนบท และสังคมเมือง ให้ไปในทิศทางของการไม่เอาเปรียบซึ่งกันและกัน ซึ่งนำสู่การเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่พร้อมถึงการพัฒนาทั้งทางกาย จิตใจ และวัตถุเป้าหมายสูงสุดของชมรม คือ การตั้งองค์กรย่อยจากความเป็นหน่วยอนุรักษ์และจัดการต้นน้ำพะโต๊ะ ให้มั่นคงต่อสู้ผู้ปฏิบัติหน้าที่ในองค์กร และเพื่อพัฒนาองค์กรนำไปสู่จุดมุ่งหมายของการรักษาผืนป่าพะโต๊ะไว้ ด้วยกระบวนการปกป้องคนรักษาป่า
การมีส่วนร่วมของประชาชน ลักษณะของแหล่งท่องเที่ยวแบ่งออกได้ ดังนี้
1. เดินป่าสู่ยอดเขา เดินป่าสู่ยอดเขาสูงสันปันน้ำชุมพร-ระนอง ชมพระอาทิตย์ตกทะเลฝั่งอันดามันยามเย็น และ ทะเลหมอกยามเช้าฝั่งป่าพะโต๊ะ ยอดเขาพ่อตาโชงโดง เป็นการเดินป่าสู่ยอดเขาภาคใต้รอยต่อ จ.ชุมพร - จ.ระนอง ความสูง 970 เมตร เป็นจุดแรกน้ำของน้ำตกหินกลม เหวตาจันทร์ เหวพลูหนัง ชมพระอาทิตย์ตกทะเลฝั่งอันดามันหมู่เกาะกำ ยามเช้าชมทะเลหมอกฝั่ง อ.พะโต๊ะ จ.ชุมพร ระยะเวลาเดินเท้าประมาณ 4 ชั่วโมง พักค้าง แรมบน ยอดเขา 1 คืน น้ำตกหินกลม เป็นน้ำตกแรกที่มีต้นน้ำไหลมาจากยอดเขาพ่อตาโชงโดง ใกล้น้ำตกก็จะมีกลุ่มบ้าน อีกกลุ่มหนึ่งชื่อว่าบ้านหินกลม บริเวณหมู่บ้านมีก้อนหินขนาดใหญ่เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 180 เซนติเมตร มีลักษณะกลมเหมือนลูกแก้ว จึงตั้งเป็นชื่อหมู่บ้าน และชื่อน้ำตก ระยะทางจากหมู่บ้าน คลองเรือประมาณ 6 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินประมาณ 2 ชั่งโมง 30 นาที เดินตามลำห้วยขึ้นไป สอง ข้างทางเป็นป่าสมบูรณ์ ยอดเขาพ่อตา ยอดเขาสูงเป็นอันดับที่สองของจังหวัดชุมพร บนยอดเขาพ่อตาสามารถมองเห็นทะเลฝั่งอันดามันและชื่นชมกับบรรยากาศยามอาทิตย์อัสดงบนยอดเขาบริเวณข้างบนยอดเขามีดอกมังเครสีขาว ซึ่งตามปกติแล้วที่พบมักเป็นสีม่วง ทะเลหมอกยามเช้า รอรับผู้มาเยือน พบกับความชุ่มชื้นของละอองหมอกและทะเลหมอกในยามพระอาทิตย์ขึ้น ระยะทางจากหน่วยฯ ถึงจุดเดินเท้า4 กิโลเมตร ใช้เวลาในการขึ้นถึงยอดเขาประมาณ 3-4 ชั่วโมง
2. เดินป่า-ล่องแพสู่ป่าดิบชื้นที่มีพันธุ์ไม้และสัตว์ป่าตั้งแต่ช้างลงมาซึ่งมีความอุดมสมบูรณ์ ศึกษาการดำรงชีวิตชุมชนกลางป่าและล่องแพชมธรรมชาติตามสายน้ำคลองเสาะ(ศอก) ต้นน้ำแม่น้ำหลังสวนพักค้างแรมริมชายหาดกลางป่า ริเริ่มและส่งเสริมกิจกรรมนั่งเรือไม้ทวนสายน้ำสู่ผืนป่าบริสุทธิ์ เป็นการใช้เรือขุดร่างเพรียว ล้วน เป็นภูมิปัญญาคนลุ่มน้ำหลังสวน มาประยุกต์ใช้พาหนะสัญจรที่กำลังจะสูญหายมาใช้เป็นทรัพยากรท่องเที่ยวสามารถสัมผัสวิถีชีวิตดั้งเดิมของชุมชนริมสายน้ำ โดยนั่งทวนกระแสน้ำเข้าไปในป่าลึกเขตอุทยานแห่งชาติแก่งกรุงระยะทางได้ถึง 70 กิโลเมตร และเกิดกิจกรรมแคมปิ้ง บริเวณชายหาดริม คลองและผลักดันให้ก่อเกิดชมรมเรือไม้แห่งสายน้ำพะโต๊ะ เพื่อใช้เป็นเครื่องมือป้องกันการลักลอบล่า สัตว์ป่าโดยอาศัยกิจกรรมการท่องเที่ยว ส่งเสริมกิจกรรมดูนก - ส่องสัตว์ พบกับความสมบูรณ์ของผืนป่าที่มีสรรพสัตว์ ส่งเสริมและร่วมจัดกิจกรรมแคมปิ้ง - ล่องแพ พบทิวป่าสวยสองข้างลำน้ำใส กับการ สัมผัสธรรมชาติที่แท้จริงและวิถีชุมชน เช่น การหุงข้าวกระบอกไม้ไผ่ อาหารพื้นบ้าน (ผักป่า) ร่วมกิจกรรมการทอดผ้าป่ากาแฟ การรวมใจของชาวบ้านโดยนำเมล็ดกาแฟมารวมกองเป็นกองผ้าป่าไว้ และนำไปจำหน่ายเป็นทุนในการช่วยเหลือชุมชน การศึกษาโรงเรียนกลางป่า (โรงเรียนต้นน้ำบ้านหลางตาง) ตั้งบริเวณริมสายน้ำ โดยการร่วมแรงร่วมใจของชาวบ้าน ส่งเสริมการเกษตรเชิงอนุรักษ์ (เกษตร 4 ชั้น) ในพื้นที่เกษตรเชิงเดี่ยวที่เป็นพื้นที่ต้นน้ำ เพื่อรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ต้นน้ำลำธาร เพื่อการดำรงชีวิตของชาวบ้านกับผืนป่าที่สามารถควบคู่ไป ด้วยกัน ภายไต้โครงการ "คนอยู่ - ป่ายัง" จัดกิจกรรมเที่ยวไป - ปลูกไป เป็นโครงการที่ให้นักท่องเที่ยวได้ท่องเที่ยวและปลูกป่าฟื้นฟูระบบนิเวศต้นน้ำไปด้วย และนักท่องเที่ยวสามารถพบกับความหลากหลายกับการเดินทาง เริ่มจากเดินเท้า ศึกษาธรรมชาติผ่านวิถีชีวิตชาวบ้าน สู่การปลูกป่าเพื่อรักษาธรรมชาติให้ยั่งยืน
3. ล่องแก่งเรือยางล่องแก่ง 6 แก่ง หินโหดด้วยเรือยางปากทางเข้าน้ำตกเหวโหลมระดับความสูงของแก่ง 3 เมตร แวะรับประทานอาหารพื้นบ้าน ข้าวกระบอกไม้ไผ่และแวะเข้าชมน้ำตกเหวโหลม
4. Home Stay บ้านพักกลางป่า น้ำตกเหวตาจันทร์ เป็นน้ำตกที่มีหลายชั้น แต่ละชั้นก็มีความงามแตกต่างกันไป ที่มาของชื่อก็คือ เมื่อครั้งหนึ่ง เคยมีคนไปเที่ยวป่า ชื่อ ตาจันทร์ ได้ตกเหวเสียชีวิตที่นั่น ชาวบ้านเลยเรียกต่อกันว่า เหวตาจันทร์ ระยะทางจากหมู่บ้านคลองเรือ ประมาณ 3 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินประมาณ 1 ชั่วโมง น้ำตกเหวพลูหนัง เป็นน้ำตกที่สวยงามและใกล้กับตัวหมู่บ้านมาก เป็นน้ำตกที่มีสายน้ำสายเดียวกันกับน้ำตกเหวโหลม น้ำตกเหวพลูหนัง เป็นชื่อของพืชชนิดหนึ่งที่มีลักษณะใบและกลิ่นคล้ายกับใบพลูที่ใช้กินกับหมาก ระยะทางจากหมู่บ้านคลองเรือ ประมาณ 2 กิโลเมตร เดินเท้าประมาณ 30 นาที ล่องแพไม้ไผ่ เป็นการล่องลำน้ำด้วยแพไม้ไผ่ที่ทำขึ้นเอง ล่องจากตัวหมู่บ้านไปขึ้นที่บริเวณเหนือน้ำตกเหวพลูหนัง ระหว่างทางมีแก่งน้ำเล็กๆ ให้ตื่นเต้นบ้าง สองข้างทางเต็มไปด้วยพันธุ์ไม้ต่างๆ ทั้งสมุนไพร และกล้วยไม้ต่างๆ ระยะเวลาในการล่องแพ ประมาณ 1 ชั่วโมง ดอกบัวผุด เป็นดอกไม้ที่ใหญ่ที่สุดในโลก ความกว้างของดอกประมาณ 80 เซนติเมตร จัดเป็นพืชกลุ่มเดียวกับพวกกาฝาก ขึ้นอยู่ตามเถาวัลย์ชนิดหนึ่งที่เลื้อยอยู่ตามพื้นดินคือ เถาไก่ต้ม ซึ่งมีอยู่สองจุดในหมู่บ้านคลองเรือ และขึ้นอยู่ทั่วไปตามเทือกเขาตะนาวสี โรงเรียนกลางป่า "แสง จากเทียนเล่มน้อยๆ เพียงสองสามเล่มส่องสว่างเพื่อนำทางเด็กกลางป่าเหล่านี้ ห้ออกสู่เมืองอย่างเท่าเทียม" เป็นห้องเรียนพิเศษห้องหนึ่งของโรงเรียนบ้านปากทรงที่เกิดขึ้นจากพลังของชาวบ้านคลองเรือที่ร่วมกันต่อสู้โดยมีหัวหน้าหน่วยอนุรักษ์และจัดการต้นน้ำพะโต๊ะ เป็นผู้ให้ความช่วยเหลือ การเกษตร 4 ชั้น ศึกษาการปลูกพืชแบบการเกษตร 4 ชั้น ภูมิปัญญาชาวบ้านสู่การใช้พื้นที่ ให้เกิดประโยชน์ Home Stay บ้านพักกลางป่า ศึกษาวิถีชีวิตชาวบ้าน ในโครงการคนอยู่ - ป่ายัง และอาหาร พื้นบ้าน
5. บัวผุดหรือบัวตูม ( RAFFLESIA ) "บัวผุด" เป็นดอกไม้ที่ชาวบ้านเชื่อว่าเป็น บัวรองรับพระบาทของพระพุทธเจ้าตอนประสูติ บ้างก็ปักใจเชื่อว่าเป็นดอกไม้แห่งความสมบูรณ์ สำหรับพืชชนิดนี้ สามารถพบได้ตั้งแต่มาเลเซียมาจนถึง จ.ประจวบคีรีขันธ์ สิ่งที่น่าสนใจ คือความใหญ่โตของดอกไม้ชนิดนี้ เชื่อกันว่าเป็นดอกไม้ที่ใหญ่ที่สุดในโลก และเกิดขึ้นเฉพาะในป่าดิบ ในแถบภาคใต้ลงมาเท่านั้นสถานที่เข้าไปสัมผัสความงามของดอกบัวผุด คือบ้านหลักเหล็ก อยู่ห่างจากที่ทำการหน่วยอนุรักษ์และจัดการต้นน้ำพะโต๊ะประมาณ 6 กิโลเมตร ระยะเวลาที่เข้าชมอยู่ในช่วงเดือนธันวาคม - มกราคม ของทุกปี